KHOI KORTVERHALE (5) TOESPRAAK VAN GHAAP
Gerespekteerde Ouerlinge, Gerespekteerde Stamleiers, Waarde Lede van die Gemeenskap, Gerespekteerde Gaste uit Ander Dorpe,
Vandag is ‘n belangrike dag vir ons mense, aangesien ons saamkom om die geleentheid van my kroning as Griekwa-kaptein te vier. Ek is diep nederig en dankbaar vir hierdie eer, en ek verbind my om ons gemeenskap te lei met integriteit, billikheid, en respek vir ons gedeelde geskiedenis en toekoms.
Vandag staan ons op ‘n belangrike kruispad in ons geskiedenis. As ek my leierskap oorneem, wil ek julle herinner aan ons erfenis en die uitdagings wat ons voorvaders in die gesig gestaar het. Ek wil ‘n stukkie van ons Goringhaiqua-geskiedenis met u deel, sodat ons kan verstaan waar ons vandaan kom en wat ons voorouers vir ons geoffer het.
Autshumao
In die eerste sewe jaar na Jan van Riebeeck se aankoms, het (‖Au-tsâma-ao) Autshumao en die ‖Ammaqua ‘n relatief suksesvolle weerstand teen die Nederlandse Kolonie gevoer. Hierdie strategiese standhouding is egter verpletter deur ‘n daad van verraad in 1658 wat Autshumao na verbanning op Robbeneiland gelei het. Die verraad deur ‘n Khoi-man, bekend aan die Nederlanders as Doman (Nommoa), het die Peninsula Khoi-leiers verlei om ‘n verdrag te teken wat al hul regte aan die Nederlanders oorgemaak het. Doman het probeer om die Nederlanders Autshumao te laat teregstel, maar in plaas daarvan is hy op Robbeneiland opgesluit. Alles waarvoor Autshumao geveg het, is uitgedaag en verander in ‘n ooreenkoms tussen die Khoi en die Nederlanders. Die ‖Ammaqua is oorgegee om deur die Peninsula Khoena regeer te word volgens Nederlandse bevel.
Die eerste Nederlandse-Khoi-oorlog is nie deur die Nederlanders of die Khoi gewen nie; dit het eenvoudigweg uitgesterf. Autshumao se vroeëre strategiese standhouding was meer effektief, maar die vrede is beslis deur die Khoena verloor, aangesien hulle na 1660 uit die Kaapse Skiereiland verdryf is. Autshumao (‖ Au-tsâma-ao) is die eerste politieke gevangene wat op Robbeneiland opgesluit is. Alles waarteen Autshumao geveg het, is afgebreek en verander in ‘n ooreenkoms tussen die Khoi en die Nederlanders.
Autshumao het van Robbeneiland ontsnap tydens die oorlog en het weer by die ‖Ammaqua aangesluit, wat nou in Saldanhabaai by die Cochoqua skuiling gesoek het. Jan van Riebeeck het ‘n prys op die koppe van Autshumao, Trosoa en die ander volgelinge van Autshumao geplaas. Trosoa, die tweede in bevel na Autshumao, en twee ander is in ‘n hinderlaag doodgemaak, maar die meeste van die klein gemeenskap het na die Weskus ontsnap. Autshumao het tot sy dood in 1663 die mees artikuleerde stem van weerstand gebly. Dit blyk uit die opgetekende verklaring in Jan van Riebeeck se dagboek, tydens die onderhandelinge na die oorlog.
Laat ons Autshumao se moed en toewyding tot die vryheid en regte van sy mense onthou. Soos ek die taak aanvaar om u leier te wees, verbind ek my tot die verdediging van ons mense se regte en onafhanklikheid. Laat ons saamwerk om ons erfenis te beskerm en ‘n toekoms van welvaart en harmonie vir ons nageslag te bou.
Khoi Onderdrukking
Vandag is die realiteit die gewelddadige onteiening van ons land onder Apartheid en die hedendaagse diskriminerende onderdrukking van die Noordelike swart stamme. Hulle het ons kulturele waardes, lewensonderhoud, en die tradisionele Goringhaiqua manier van leef as Khoi – Khoi eenheid uitgewis. Ons onthou die stryd van ons voorvaders en eer hul heldemoed en daadkragtigheid, en ons bly verbind tot die bewaring van ons erfenis en die land wat regmatig ons s’n is.
As u leier, verbind ek, Ghaap Witbooi, my tot billike en eerlike stamleiding. Ek sal streef daarna om u vertroue te verdien deur ‘n voorspoedige visie vir ons gemeenskap te stel en goeie oordeel in alle besluite te gebruik. Ek sal werk om ‘n omgewing te skep wat welstand en groei bevorder, en elkeen van u aanmoedig om u volle potensiaal te bereik. Boonop sal ek met spesiale Khoi-Khoi sensitiwiteit lei, en sal verseker dat elke stem gehoor en gerespekteer word. My doel is om elke lid van ons gemeenskap te bemagtig en saam te werk aan ‘n helderder en meer verenigde toekoms.
Bo alles, julle weet hoe lief ek ons mense het. Elkeen van julle is spesiaal, en julle welstand is my topprioriteit. Ons krag lê in ons eenheid, en saam kan ons groot dinge bereik. My hart is gevul met trots en liefde vir die Griekwa-gemeenskap, en ek is vasbeslote om julle met toewyding en passie te dien. Laat ons saam vorentoe beweeg, gelei deur ons gedeelde geskiedenis, waardes, en aspirasies. Mag ons reis gekenmerk word deur lojaliteit, wysheid, en liefde vir mekaar. Dankie dat julle julle vertroue in my plaas. Ek beloof om met integriteit te lei en om julle almal met die nederige toewyding te dien.
Dankie. Laat ons hierdie dag vier as ‘n nuwe begin vir ons mense.
Môre meer oor die Griekwa ekonomie en Kutuur