PREEK 3/05/’26 – OM TE VERGEWE SONDER OM DIE KWAAD GOED TE PRAAT
PERSOONLIKE MOTIVERING VIR PREEK: ’n WEG NA VRYHEID
Sedert ek my beroertes gehad het, het ek ’n ‘onverklaarbare’ drang ontwikkel om vergifnis te verstaan – dalk omdat ek besef het hoe skielik lewe tot ’n einde kan kom. Ek kyk terug na my lewe en weet ek het baie mense gelukkig gemaak, veral laat lag – dit laat my glimlag. Maar dit is nie net dié nostalgie wat my besig hou nie. Dit is die vele wat ek teleurgestel, seergemaak of grens-oorskreidend was. Hulle bly in my kop, hul gesigte is ‘ge-copy en paste’ in my hart.
Daarom het ek hierdie week opnuut vergifnis as tema – nie net aan die wat wil vergewe nie, maar spesifiek aan jou, wat dalk ’n las dra van skuld, of stil hoop iemand sal jou vergewe. Ek het opreg geen probleem om te vergewe nie. Miskien, net miskien, kan dit jou ook help. Miskien kan jy my of iemand anders ook vergewe?
GEBED VOOR SKRIFLESING
Here ons God, maak ons stil voor U Woord. Ons kom met harte wat soms seergemaak is, en ook met harte wat ander seergemaak het. Gee dat ons vandag nie net sal hoor wat maklik is nie, maar ook wat waar is. Leer ons om U genade te ontvang, U waarheid te eer, en Christus te volg op die moeilike pad van vergifnis. AMEN
SKRIFLESING: Mattheus 18:15–17; Lukas 17:3–4 “As jou broer verkeerd opgetree het teen jou, gaan wys hom tereg waar julle eenkant alleen is. As hy na jou luister, het jy jou broer teruggewen. Maar as hy nie luister nie, neem nog een of twee met jou saam, sodat alles wat gesê word, deur die woord van twee of drie getuies bevestig kan word. En as hy na hulle nie luister nie, sê dit vir die gemeente. As hy ook na die gemeente nie luister nie, moet jy hom as ‘n heiden en ‘n tollenaar behandel. “Dit verseker Ek julle: Wat julle ook al op die aarde toesluit, sal in die hemel toegesluit bly; en wat julle ook al op die aarde oopsluit, sal in die hemel oopgesluit bly.”
PREEK
Inleiding
Vergifnis is een van die mooiste woorde in ons Christelike geloof, maar ook een van die moeilikste. Dit klink oulik en maklik wanneer ons daarvan praat óf bid, maar dit word swaar wanneer daar regte wonde, regte trane en regte skade is. Baie mense het al gehoor: “Jy moet net vergewe en aangaan.” Maar so ’n sin kan soos sout in ’n oop wond voel, veral wanneer die kwaad nooit erken is nie.
Jesus roep ons om’n vergewingsgesinde hart te hê, maar Hy roep ons nie tot blindheid nie. In Mattheus 18 leer Hy dat sonde raakgesien én aangespreek word. In Lukas 17 leer Hy vir ons, waar daar berou is, moet ons vergewe. Die Here maak dus nie van vergifnis ’n goedkoop pleister oor ’n diep wond nie.
Vergifnis is nie om die kwaad ’n ander naam te gee nie. Dit is nie om te sê: “Dit was seker nie so erg nie.” Nee, Christelike vergifnis begin juis by waarheid. Die kruis wys dit helder: sonde is so ernstig dat Christus daarvoor moes sterf; genade is so groot dat Hy gewillig gesterf het.
Jesus leer ons om die kwaad te benoem
Jesus sê nie: “As jou broer teen jou sondig, maak asof dit nie gebeur het nie.” Hy sê ons moet dit aanspreek, waarheid praat en verantwoordelikheid neem. Dit is belangrik, want baie mense dink vergewing beteken stilte. Maar stilte is nie altyd heilig nie. Soms is stilte vrees. Soms is stilte beskerming van die verkeerde persoon. Soms laat stilte die kwaad voortgaan.
Jesus sê: “As jou broer teen jou sondig, gaan wys hom tereg.” Dit druis in teen ons natuurlike instink om konflik te vermy of om agter die persoon se rug te kla. Jesus leer ons dat ware liefde die moed het om die kwaad te konfronteer. Om iemand “tereg te wys” is nie ‘n daad van wraak nie, maar ‘n daad van pastorale sorg. As ons blind is vir die kwaad of dit ignoreer onder die dekmantel van “vergifnis,” laat ons die ander persoon toe om in sonde te bly voortleef. Dit is nie liefde nie.
Bybelse vergewingsgesindheid erken dat sonde ‘n verhouding tussen mens en God, en tussen mens en mens, verbreek. Deur die persoon in privaatheid (nie in die sinagoge of kerk nie) te nader, gee ons vir hulle die geleentheid om hul fout te erken en tot inkeer te kom. Dit is ‘n soeke na herstel, nie vernietiging nie. Ons kyk die kwaad vierkantig in die oë en sê: “Wat jy gedoen het, is verkeerd, en dit het skade aangerig.” Slegs wanneer die waarheid op die tafel is, kan vergifnis sy volle, bevrydende werk doen.
Vergifnis en berou hoort bymekaar
Terwyl Mattheus 18 fokus op die proses van dissipline, wys Lukas 17:3–na die hart van die gelowige: “As hy sewe maal op ‘n dag teen jou sondig en sewe maal na jou toe terugkom en sê: ‘Ek is spyt,’ moet jy hom vergewe.” Hier sien ons die ander kant van die munt. Ons moenie blind wees vir die kwaad nie, maar ons mag ook nie ‘n “hart van klip” hê vir diegene wat waarlik berou toon nie. Die beeld van sewe maal op ‘n dag is ‘n Hebreeuse manier om te sê: jou bereidwilligheid om te vergewe moet onbeperk wees. As iemand opreg erken dat hulle verkeerd was, is die deur van ons hart altyd oop.
Daarom moet ons versigtig wees vir goedkoop vergifnis. Goedkoop vergifnis vra van die gewonde mens om vinnig te vergewe, terwyl die ander persoon niks wil erken nie veral deur sinne te begin met ‘as ek’. Goedkoop vergifnis beskerm soms die dader teen gevolge, eerder as die gewonde teen verdere skade.
Maar Christus se vergifnis is nooit goedkoop nie. Dit kom deur bloed, deur die kruis, deur oordeel wat gedra is. God vergewe nie deur te sê sonde maak nie saak nie. Hy vergewe deurdat Christus die volle gewig daarvan dra. Daarom mag ons nooit ligtelik praat oor kwaad nie. Genade is duurgekoop, juis omdat sonde ernstig is.
Vergewing is nie altyd versoening nie
Een van die grootste misverstande is dat vergifnis altyd beteken die verhouding moet onmiddellik terugkeer na hoe dit was. Maar vergewing en versoening is nie dieselfde ding nie. Vergewing is die pad waarop ek wraak aan God oorgee. Versoening vra Metanoia, waarheid, berou, veiligheid en herstelde vertroue.
As iemand gevaarlik, manipulerend of gewelddadig is, beteken vergifnis nie dat jy weer in daardie situasie moet instap nie. Jy mag grense hê. Jy mag hulp vra. Jy mag die waarheid aan die lig bring. Jy mag sê: “Ek wil nie deur haat verteer word nie, maar ek gaan ook nie voorgee dat alles veilig is nie.”
As iemand hardnekkig weier om verantwoordelikheid te aanvaar, verander die dinamika van die verhouding. Jesus sê selfs dat so iemand dan soos ‘n “ongelowige of ‘n tollenaar” beskou moet word. Dit klink dalk hard, maar dit is ‘n erkenning van die realiteit: sonder berou is daar geen versoening moontlik nie.
Vergifnis van jou kant af (die losmaak van bitterheid) is altyd moontlik, maar die herstel van die verhouding (versoening) vereis dat beide partye die kwaad erken. Dit beskerm die slagoffer teen verdere skade en hou die oortreder verantwoordelik. Ons mag nooit toelaat dat vergifnis ‘n skuilplek vir onberouvolle boosheid word nie.
Samevatting
Die evangelie roep ons vandag tot twee dinge wat saam hoort: genade en waarheid. Waarheid sonder genade word hard en koud. Genade sonder waarheid word goedkoop en gevaarlik. Maar in Christus sien ons albei volmaak saam. Hy kyk sonde reguit in die gesig, en Hy open tog sy arms vir sondaars wat na Hom toe kom.
Vir die gekweste: Miskien sit jy vandag met ’n wond. Bring dit eerlik na die Here. Jy hoef dit nie te verklein om geestelik te lyk nie. Noem die kwaad by die naam. Vra wysheid, hulp en beskerming waar dit nodig is. Laat die Here jou bewaar van bitterheid, want bitterheid word later ’n tronk vir jou eie siel.
Vir die Berouvolle: Miskien word jy vandag bewus van skuld. Moenie wegvlug nie. Gaan maak reg waar jy kan. Erken. Bekeer. Vra vergifnis sonder ‘as ek’ sonder verkleinerings, sonder verskonings.
En vir ons almal: kyk weer na die kruis. Daar sien ons dat vergifnis nie goedkoop is nie. Daar sien ons dat God die kwaad ernstig neem. Daar sien ons ook dat genade sterker is as skuld. Daarom kan ons vergewingsgesind wees—maar nooit blind vir die kwaad nie. AMEN
GEBED NA PREEK
Here God, ons dank U vir U lewende Woord wat ons harte klief en genees. Dankie dat U ons nooit in ons sonde los nie, maar ons met U waarheid konfronteer sodat ons vry kan wees. Help ons om hierdie moeilike balans in ons eie lewens toe te pas. Gee ons die wysheid om te onderskei tussen versoening en veiligheid, en gee ons die krag om te vergewe soos U ons vergewe het. Waar daar gebroke verhoudings is, vra ons vir U herstel. Waar daar hardnekkigheid is, vra ons dat U harte sal versag. Mag ons lewens ‘n getuienis wees van U genade wat die kwaad oorwin sonder om dit te ignoreer. Ons bid dit in die Naam van Jesus Christus, ons Verlosser. Amen.
SEËNBEDE
Mag die Here jou hart sag maak sonder om jou oë toe te maak vir die waarheid.
Mag Christus jou leer om te vergewe sonder om die kwaad goed te praat.
Mag die Gees jou bewaar van bitterheid en lei in wysheid.
Mag God genesing bring waar wonde diep en woorde min is.
Mag die genade van die Here Jesus Christus met jou wees, vandag en altyd. AMEN