PREEK SONDAG 8 FEBRUARIE 2026: VEILIGE ORE VS ONVEILIGE ORE

PREEK 8/2/2026: JOU VLYMSKERP MES ORE: WAAROM MENSE OPHOU OM MET JOU TE PRAAT

GEBED VOOR SKRIFLESING
Hemelse Vader, ons buig voor U met harte wat smag na die waarheid. Ons dank U dat U ’n God is wat praat, en wat vir ons ore gegee het om te hoor. Maar Here, ons bely dat ons ore dikwels bedek is deur trots, vrees of selfsug. Ons bid dat U deur U Heilige Gees nou ons ore sal “ontbloot”—dat U die bedekking sal wegneem sodat U Woord direk in ons harte kan spreek. Open ons ore vir U wysheid, en open ons harte om die waarheid in liefde te ontvang. Mag die woorde van my mond en die oordenking van ons almal se harte aanneemlik wees vir U, ons Rots en ons Verlosser. AMEN

SKRIFLESING: 1 Samuel 20 vers 2: “Jonathan het hom geantwoord: ‘Nooit nie! Jy sal nie sterf nie. Kyk, my vader doen niks, groot of klein, sonder om dit aan my te openbaar nie. Waarom sou my vader hierdie ding vir my wegsteek? Dit is nie so nie.'”

1 Samuel 22 vers 8 “Saul sê: ‘Is dit waarom julle almal teen my saamgesweer het? Niemand het dit aan my geopenbaar toe my seun ‘n verbond met die seun van Isai gesluit het nie. Nie een van julle is oor my besorg en het aan my geopenbaar dat my seun my eie onderdaan teen my opgestook het om my voor te lê nie, soos dit vandag die geval is.'”

INLEIDING

In die ryk skatkis van die Bybelse Hebreeus vind ons ’n treffende uitdrukking: gālāh ’ōzen. Letterlik vertaal beteken dit om “die oor te ontbloot” of die “oor te onthul.” Stel u voor iemand wat lang hare het of ’n tulband dra wat die ore bedek. Om die oor te ontbloot, moet daardie bedekking weggetrek word sodat ’n geheime of belangrike boodskap direk in die gehoorkanaal gefluister kan word. Dit is ’n beeld van intieme vertroue, van iemand wat jou “in die gatte” hou.

Vandag se tema, “Veilige Ore en Onveilige Ore,” neem hierdie antieke beeld en bring dit na ons huise, ons werksplekke en ons gemeente. In die verhale van koning Saul, sy seun Jonathan en die jong Dawid, sien ons twee radikaal verskillende maniere van luister. Ons lees in 1 Samuel 20 hoe Jonathan met absolute vertroue glo dat sy vader niks doen sonder om sy “oor te ontbloot” nie. Maar slegs twee hoofstukke later hoor ons die bittere gekla van Saul: “Niemand onthul dit vir my oor nie.”

Waarom kon die waarheid wel by Jonathan uitkom, maar nie by Saul nie? Die verskil lê nie in die inligting nie, maar in die kwaliteit van die ore wat moes luister. Vandag vra die Here vir ons: Is jou ore veilig genoeg dat mense die waarheid vir jou kan fluister? Of het jy onveilige ore wat veroorsaak dat mense eerder stilbly?

WAT MAAK ’N OOR VEILIG?

Wat maak Jonathan se ore veilig? Eerstens, sy sagmoedigheid. Hy is nie vinnig om te oordeel of sy eie posisie as prins te verdedig nie. Tweedens, sy regverdigheid. Hy soek die waarheid, selfs al is daardie waarheid pynlik en selfs al impliseer dit sy eie vader. Maar die belangrikste kenmerk van veilige ore is die bereidheid om tereggewys te word. Jonathan was bereid om te hoor dat sy siening van sy pa dalk verkeerd was.

In ons eie lewens word ons ore “veilig” wanneer ons ’n atmosfeer skep waar mense nie bang is vir ons reaksie nie. ’n Veilige oor behoort aan iemand wat kan luister sonder om te onderbreek, sonder om dadelik in die verdediging te tree, en sonder om die boodskapper aan te val. Dit is ore wat sê: “Jy kan my vertrou met die naakte waarheid; ek sal nie wegloop of jou straf omdat jy eerlik is nie.” Jonathan se ore was oop omdat sy hart oop was vir God se wil bo sy eie familie-belange.

Wanneer jy bereid is om weklik te hoor dat jou siening van iemand/gebeurtenis dalk verkeerd was, dan het jy ’n opregte oor. Dit is die mooiste klank in ’n huis: nie perfeksie nie, maar nederigheid. Waar die oor nederig is, word die huis ’n plek waar lig kan inkom. En waar lig inkom, hoef mense nie in skaduwees te leef nie.

WAT MAAK ’N OOR ONVEILIG ?

’n Onveilige oor skep stilte. Nie die stilte van vrede nie, maar die stilte van vrees. Saul is ’n tragiese prent daarvan. So ook is baie hedendaagse Diktators!

Saul sit onder ’n tamariskboom, sy spies in sy hand—’n simbool van sy gereedheid om toe te slaan. Hy beskuldig sy eie amptenare van sameswering. Sy woorde is vol bitterheid: “Niemand is oor my besorg nie… niemand onthul dit aan my oor nie.” Saul se ore het onveilig geword weens sy wisselvalligheid en vrees. Wanneer mense weet dat die waarheid jou gaan laat ontplof, hou hulle op om te praat. Saul het ’n geskiedenis gehad van geweld en irrasionele uitbarstings. Sy amptenare het geweet: as ons vir hom sê wat regtig aangaan, gaan hy ons dalk met daardie spies doodsteek. Onveilige ore word gekenmerk deur straf en vernedering.

Saul se paranoia het ’n muur om sy ore gebou. Hy wou net hoor wat sy eie wanbeelde bevestig het. Wanneer ore onveilig word, begin mense om jou te lieg—nie omdat hulle slegte mense is nie, maar omdat hulle bang is, hulle probeer om te oorleef. Saul se leierskap het giftig geword omdat hy nie meer die kapasiteit gehad het om die waarheid te “onthul” nie. Hy het gedink daar is ’n sameswering teen hom, maar die eintlike probleem was dat sy eie karakter sy ore toegemessel het.

Onveilige ore word dikwels gebore uit magsug: Saul is bang om te verloor—posisie, beheer, erkenning. Maar vrees wat nie na God toe gaan nie, word wantroue. En wantroue breek gemeenskap.

WORD ’N FAMILIE EN GEMEENSKAP WAT WAARHEID KAN ONTVANG

Hoe vertaal ons hierdie antieke Hebreeuse beeld na ons huwelike, ons gesinne en ons kerk in 2026? Die uitdaging is om doelbewus te werk aan “ontblote ore” in ons gemeenskappe. Dit begin in die kleinste eenheid: die huwelik. Is jou huweliksmaat bang om vir jou te vertel van ’n fout of ’n bekommernis? Indien wel, moet jy vra of jou ore dalk soos Saul se spies is.

In ouerskap is dit deurslaggewend. Ons wil hê ons kinders moet met ons praat oor hulle krisisse, maar as ons ore slegs ingestel is op oordeel en reëls, sal hulle die bedekking oor hulle ore hou. Om ’n familie te word wat waarheid kan ontvang, moet ons kalmte kweek. Ons moet leer om asem te haal voor ons reageer. Ons moet aanspreeklikheid verwelkom. Leiers in gesinne en in die samelewing moet kan sê: “My oor is oop; vertel my waarmee jy worstel en ook ek waar ek fouteer.”

Wanneer ons as ’n gemeenskap leer om mekaar se ore te onthul met sagtheid, skep ons ’n ruimte waar genesing moontlik is. Die waarheid bevry ons, sê die Skrif, maar die waarheid het ’n veilige landingsplek nodig. Dit vra vir ’n kultuur waar belydenis nie tot straf en uitsluiting lei nie, maar tot herstel. Laat ons die bedekking van trots en defensiwiteit afgooi, sodat die waarheid van die broer of suster langs ons, en die waarheid van die Heilige Gees, ongehinderd kan inkom.

SAMEVATTING

Geliefdes, die verhaal van Saul en Jonathan is nie net geskiedenis nie; dit is ’n spieël. Ons leef in ’n wêreld waar almal praat, maar min mense werklik luister. Ons sosiale media is vol geraas, maar min ore is “ontbloot” vir die waarheid. Saul het geëindig in isolasie en waansin omdat hy sy ore onveilig gemaak het. Jonathan, ten spyte van die tragedie van sy tyd, het die skoonheid van ’n egte verbond geken omdat hy geweet het hoe om te luister.

My appèl aan u vandag is prakties: Gaan huis toe en vra vir die mense naaste aan jou: “Is my ore veilig? Kan jy vir my enigiets vertel sonder om bang te wees vir ‘n spies?” Dit is ’n moedige vraag. Dit vra dat ons ons eie reg om “reg” te wees, neerlê.

Mag ons as gemeenskap bekend staan as mense met veilige ore. Mag ons die oorproppe uithaal vir mekaar. Laat ons onthou dat God self sy oor na ons toe buig—nie om ons te veroordeel nie, maar om ons te hoor. Omdat Hy na ons luister met genade, kan ons ook na mekaar luister met veilige ore. Laat ons die spies van Saul neerlê en die oop ore van Jonathan aanneem, sodat die waarheid ons waarlik vry kan maak. AMEN

GEBED NA DIE PREEK

Groot en Genadige God, dankie vir u Woord wat skerper is as enige tweesnydende swaard. Ons bely dat ons dikwels soos Saul is—vasgevang in ons eie reg en vrees, met ore wat toegemessel is vir kritiek of waarheid. Help ons om ons spiese neer te lê. Gee ons die moed van Jonathan om waarlik te luister, selfs wanneer dit ongemaklik is. Maak ons huise skuilplekke van waarheid en ons gemeente ’n hawe van veiligheid waar ore ontbloot kan word sonder vrees vir veroordeling. Mag u Gees ons ore suiwer sodat ons u stem bo die geraas van die wêreld kan hoor. AMEN

SEËNBEDE
Mag die Here jou ore sag maak om te luister.
Mag die Here jou hart rustig maak om te verstaan.
Mag die Here jou mond wys maak om waarheid te praat.
Mag die Here jou huis vul met vrede.
Mag Christus jou bewaar. AMEN