I MAART 2026 – DIE WOORD WAS SKAARS: SOOS WATER IN ’N DROOGTE

PREEK I/3/2026 – WANNEER GOD SE STEM STIL WORD, NEEM NARSISTIESE LEIERS DIE WOORD

GEBED VOOR SKRIFLESING

Here ons God, ons kom vandag met ore wat vol geraas is en harte wat maklik afgelei word. Ons bely dat ons dikwels U stem soek in die groot en dramatiese, maar U dikwels verbygaan in die eenvoudige fluistering van U Woord. Maak ons stil. Ontbloot ons ore. Breek die hardheid van ons binneste af, sodat U stem nie by ons verbyglip nie. Leer ons om te luister met gehoorsaamheid, nie net met nuuskierigheid nie. En as U roep, gee dat ons sal antwoord: “Spreek, HERE, want u dienskneg luister.” Ons vra dit in die Naam van Jesus Christus, die Lewende Woord. AMEN

INLEIDING     

Ons teks begin met ’n aangrypende, byna skrikwekkende opmerking: “Die woord van die HERE was skaars in dié dae.” In die oorspronklike Hebreeus en ook in die Griekse Septuagint word hier ’n woord gebruik, timios, wat nie net “seldsaam” beteken nie, maar veral “kosbaar”. Dink vir ’n oomblik aan goud of diamante; hulle is kosbaar juis ómdat hulle nie oral rondlê nie. In die tyd van die jong Samuel was die stem van God soos ’n juweel wat in die stof van die geskiedenis verlore geraak het.

Wanneer iets skaars word, verander ons waarde-oordeel daaroor. As daar oorgenoeg water is, mors ons daarmee; in ’n droogte word elke druppel getel. In Samuel se tyd was daar ’n geestelike droogte. Die priesterskap onder Eli was korrup, sy seuns was skurke wat die heilige rites geminag het, en die volk het in duisternis gewandel. Die feit dat God se Woord “kosbaar” of “skaars” was, was nie omdat God opgehou het om te bestaan nie, maar omdat die ontvangs-apparate van die mense—hulle harte en ore—deur sonde verstop was. Vandag leef ons in ’n tyd van oordaad: duisende preke is op die internet beskikbaar, Bybels lê in elke huis, en tog voel die Woord dikwels “skaars”. Ons hoor baie stemme, maar ons hoor selde die Stem van die Ene.

Wanneer die Woord skaars word

As die Woord skaars word, gebeur daar iets in die atmosfeer van ’n gemeenskap. Dit word nie net stiller nie; dit word ook gevaarliker. Want waar die stem van God nie meer helder gehoor word nie, raak ander stemme vinnig hard. Dan begin mense lei met emosie, met narsistiese selfverheerliking, met groepsdruk, met duistere agenda’s. Dan word “my gevoel” die koning en “eie belang” die wet. En soos in Samuel se tyd: die heilige plek word ’n plek van misbruik, en die eenvoudige mense verloor moed.

Let op: die Bybel sê nie Samuel was skaars nie—hy dien getrou. Dit is juis die skerp kontras: ’n jong dienaar in ’n korrupte omgewing. Die skaarsheid lê nie in God se vermoë om te praat nie, maar in die volk se honger om te hoor. Wanneer mense nie meer die Woord soek nie, word God’s Woord vir hulle ’n vreemde taal. Wanneer die Woord nie meer gesag het nie, word die Woord ’n opsie—iets vir “as ons tyd het. 

En tog is dit presies hoe oorgangstye werk. In tye waar ou patrone nie meer dra nie en nuwe rigtings nog vaag is, word mense moeg vir wag. Dan soek ons vinnige sekerheid. Ons vul die stilte met geraas. Ons soek raad by alles en almal—behalwe by God. En ironies: hoe meer ons praat, hoe minder hoor ons. Die Woord word skaars—nie omdat dit weg is nie, maar omdat ons nie meer leer om te luister nie.

 AS GOD VER WEG LYK: DIE DONKER NAG EN DIE DOWWE OË

Daar is ’n besondere detail in die teks: “Eli se oë het begin dof word, sodat hy nie kon sien nie.” Dit is ’n eenvoudige feit—’n ou man se sig verswak. Maar in die Bybel is dit ook ’n teken: die geestelike sig van die volk het dof geword. Hulle kon nog rituele uitvoer, offers bring, tempelwerk doen—maar hulle kon nie onderskei nie. Hulle het nie “openbaar gesig” gehad nie: geen duidelike leiding van God wat lig bring in die donkerte.

Baie van ons ken daardie gevoel. Jy bid, maar dit voel of die plafon alles keer. Jy lees, maar die woorde voel droog. Jy kom kerk toe, maar jou hart is swaar. Jy vra: “Here, waar is U?” En dan kom ’n gevaarlike versoeking: om te besluit dat God weg is, en daarom moet ek self beheer neem. Dit is wanneer mens begin “bou” met vrees en selfbeskerming. Dit is wanneer ons, soos Israel later, ons eie konings kies, ons eie sekerhede maak—goue kalwers van beheer, geld, aansien, mense se goedkeuring.

Maar hoor die genade in die verhaal: God se stilte is nie God se afwesigheid nie. In die donker nag, terwyl die lamp van God nog nie uit is nie, roep God. Daar is nog lig. Daar is nog ’n lamp. Daar is nog ’n stem. Die probleem is nie dat God nie praat nie—die probleem is dat mense nie onderskei wie roep nie. Samuel dink dit is Eli. Ons doen dit ook: ons verwar God se stem met ander stemme. En daarom vra God vandag vir ons: sal jy weer leer onderskei?

GOD MAAK WEER ’N STEMPAD OOP

Die heerlikste deel van hierdie verhaal is dat God nie ’n lugleegte toelaat nie. Die priesterskap lê onder oordeel; God het reeds gesê: “Dit kan nie so aangaan nie.” En tog—voordat die oordeel voltrek word, bou God ’n brug. Hy bring nie net af nie; Hy bou ook op. Hy maak ’n nuwe pad oop tussen Hom en Sy volk: die pad van ’n profeet, die roeping van Samuel.

Kyk hoe God begin: God begin nie met ’n lang toespraak nie. Hy begin met ’n naam: “Samuel.” Hoe kosbaar is ’n naam! Wanneer iemand jou naam roep, is jy nie ’n nommer nie. Jy is geken. Jy is gesien. Jy is bemin. Dit is soos toe die opgestane Here een woord spreek en ’n rou hart wakker maak: “Maria.” So roep God ook vandag mense uit die donkerte: nie eers met ’n plan nie, maar met ’n roepstem.

En dit gebeur in ’n plek waar niemand dit sou verwag nie: in die nag, by ’n jongmens, in ’n gebroke huis. Dit is God se styl. Wanneer dinge inmekaar val, begin God iets nuuts, dikwels klein. Samuel moet leer luister, en Eli—die ou, swak priester—moet leer onderskei. Dit is ook genade: selfs Eli word ’n wegwyser. Hy sê: “As Hy weer roep, sê: ‘Spreek, HERE.’” God maak ’n kommunikasie kanaal (’n stempad) oop—en Hy vra ’n eenvoudige antwoord: luister en gehoorsaam.

 Samevatting

Gemeente, hierdie teks is ’n spieël vir ons tyd. Ons leef ook in ’n oorgangstyd. Ou sekerhede wankel dis nie meer seker nie. Die een krisis volg op die ander. Nuwe oorlog in die Midde Ooste. Mense se woorde is baie, maar betroubaarheid is min. En in so ’n tyd kan dit voel: “die woord van die HERE is skaars.” Maar die kernvraag vandag is: Is die Woord skaars omdat God weg is, of omdat ons ore pot toe is? Is ons geestelike sig dof? Is ons besig om God se stem met Eli se stem te verwar—met tradisie, met kultuur, met menings, met media?

Hier is die appèl: Gee God weer die woord. Ruim blokkades op. Skakel die filters af. Maak ruimte vir stilte. Maak tyd vir die Skrif. Nie net vir ’n vinnige teks om jou gevoel te streel nie, maar om God se hart te leer ken. En as God roep—al is dit net jou naam, al is dit net ’n sagte aandrang—antwoord: “Spreek, HERE, want u dienskneg luister.”

Want wanneer die Woord weer kosbaar word, verander dinge. Nie altyd onmiddellik nie, nie met ’n vingerknip nie. Maar God open ’n pad deur die donker. Hy roep ’n mens. Hy vorm ’n profeet. Hy bring lig. En deur daardie lig word ’n volk weer ’n volk. Vandag begin dit by ons: by luister, by gehoorsaamheid, by ’n hernude liefde vir die Woord. AMEN

Gebed na die Preek  

Here, ons dank U dat U nie ophou praat nie, selfs wanneer dit vir ons voel asof U ver is. Vergewe ons waar ons ore vol geraas was en ons harte hard geword het. Maak ons weer ontvanklik vir U Woord. Leer ons om te onderskei watter stemme ons lei, en bring ons terug na die eenvoud van gehoorsaam luister. Roep ons by die naam, Here, en gee ons die genade om te antwoord. Laat U Gees die lamp van geloof in ons aansteek, sodat U Woord weer kosbaar word in ons huise en in u gemeente. AMEN

SEËNBEDE

Mag die Here jou ore oopmaak vir Sy stem.
Mag Christus jou roep by die naam en jou lei.
Mag die Gees jou onderskeiding gee in ’n lawaaierige wêreld.
Mag God se Woord weer kosbaar word in jou huis.
Mag Sy vrede jou bewaar. AMEN