VERGEWING –
In ons daaglikse lewe is daar ‘n duidelike onderskeid tussen gee en neem, tussen ‘n geskenk en ‘n betaling. Hierdie twee konsepte weerspieël verskillende dinamieke van menslike interaksie en verhoudings. Die aard van ‘n geskenk is radikaal anders as dié van ‘n betaling, en hierdie verskil beïnvloed ook hoe ons vergewing verstaan.
DIE VERSKIL TUSSEN ‘N GESKENK EN ‘N BETALING
‘n Geskenk is iets wat sonder enige verpligting gegee word; dit is gratis en onbeperk. Wanneer ons iets as ‘n geskenk ontvang, het ons geen reg daarop nie en het ons niks gedoen om dit te verdien nie. Dit is hierdie afwesigheid van vereistes wat die geskenk so spesiaal maak. Daarteenoor is ‘n betaling iets wat ons gee in ruil vir ‘n diens of produk. Betaling is gebaseer op die beginsel van wederkerigheid en vereffening. Wanneer jy ‘n diens lewer, het jy reg op betaling vir die koste. Wanneer jy iets van iemand kontraktueel neem, is jy verplig om hom terug te betaal.
Vergewing, as ‘n geskenk, gaan teen die idee van vereffening in. Dit vereis nie ‘n ooreenkoms of ‘n betaling nie. Die persoon wat vergewe word, het geen reg daarop nie en die skuld wat veroorsaak is, kan nie werklik uitgewis word deur enige daad van straf of vergoeding nie. Dit is hierdie onvoorwaardelike aard wat vergewing so diepgaande en transformerend maak.
VERGEWING AS ‘N GESKENK VAN GENADE
As vergewing ‘n geskenk is – en die “ver-” in “vergewing” dui moontlik op ‘n intensivering van gee – dan is dit iets wat die reëls van die mark en geregtigheid oorskry. Vergewing is moontlik, ondanks die feit dat die skuld bly bestaan. Wie om vergewing vra, erken sy skuld en verstaan dat hierdie skuld nie werklik uitgewis kan word nie, selfs nie deur ‘n “passende” straf nie. Hierdie daad van erkenning en die versoek om vergewing, breek die siklus van wederkerigheid en vereffening.
Neem byvoorbeeld die situasie waar iemand ‘n geliefde vermoor het. Amy Biehl se verhaal is baie relevant… Selfs nadat die moordenaar sy straf uitgedien het, bly die verlies en pyn vir die geliefdes van die slagoffer. Dit is verstaanbaar dat haat en bitterheid voortduur. Maar die wonder van vergewing is dat, ten spyte van hierdie blywende pyn, iemand kan besluit om die haat te laat vaar en dit te vervang met ‘n vorm van liefde wat in die geskenk van vergewing uitdrukking vind. Dit is ‘n diep misterie hoe iemand hierdie transformasie kan ondergaan, maar dit is die krag van ware vergewing.
REG EN GEREGTIGHEID TEENOOR VERGEWING
Reg en geregtigheid fokus op die vereffening van skuld en die stryd vir balans. Dit is ‘n sistemiese benadering waar die misdadiger sy straf moet uitdien of sy boete moet betaal. Vergewing, aan die ander kant, vereis nie dat hierdie straf of boete opgehef word nie. Dit is nie dieselfde as amnestie nie. Die kern van vergewing lê nie in die kwytskelding van skuld of straf nie, maar in die daad van liefde wat die wrok en haat oorwin. Dus die reg gaan sy gangReg en geregtigheid vereis vergoeding, maar vergewing is ‘n geskenk wat uit liefde spruit.
Die vraag om vergewing is dus iets heel anders as die eis van reg en geregtigheid. Wie om vergewing vra, erken dat hy of sy geen reg daarop het nie. Dit is ‘n nederige en dikwels skugter versoek wat die krag van die geskenk van vergewing onderstreep. Hoe hierdie geskenk ontvang word, toon aan hoe opreg die versoek was en hoe welkom die geskenk van vergewing is.
SAMEVATTING
Vergewing deurbreek die reëls van die ekonomiese mark en reg en bevry die mens van die kettings van skuld en straf. Dit spreek die taal van liefde en gee, wat die wêreld ‘n bietjie beter en heler maak.