PAASMAANDAG 2025 HULDEBLYK AAN POUS FRANCISKUS

DIE POUS IS OORLEDE: ’N SIMBOOL VAN NEDERIGHEID, BARMHARTIGHEID EN VERANDERING IN DIE KATOLIEKE KERK

Pous Franciskus, gebore Jorge Mario Bergoglio, was ’n man wie se lewe en pontifikaat die wêreld ingrypend verander het. Met sy dood verlaat hy nie net die troon van Petrus nie, maar ook ’n nalatenskap van eenvoud, deernis en diep hervorming. As die eerste nie-Europese pous in meer as 1300 jaar en die eerste Latyns-Amerikaanse pous, het hy die Kerk nader aan die mense gebring, weg van paleise en protokol, en terug na die strate waar Christus se stem weerklink.

Vanaf sy eerste woorde op die balkon van Sint Petrus in 2013 – “Broers en susters, goeie naand” – het dit duidelik geword dat hierdie pous anders is. Hy het die ryk mozzetta laat staan, die goue kruis verruil vir sy eenvoudige silwer een, en die papale woonstelle verruil vir ’n kamer in die Santa Marta-gasthuis. Hierdie simboliese keuses was die eerste tekens van ’n man wat nie net oor verandering sou praat nie, maar dit sou beliggaam.

Franciskus se pontifikaat was nie sonder stryd nie. Hy het ’n diep verdeelde Kerk geërf ná Benediktus XVI se bedanking. Terwyl baie hom gevier het vir sy pogings om die Katolieke Kerk meer inklusief en minder veroordelend te maak, het konserwatiewes hom fel teengestaan. Hy het nie geskroom om die gevestigde orde uit te daag nie – of dit nou deur die aanstelling van vroue in senior Vatikaanrolle, die hervorming van die Romeinse Kurie, of sy deernisvolle benadering tot LGBTQ+ gelowiges was.

Sy oortuiging dat die Kerk “’n veldhospitaal moet wees ná ’n geveg” het sy pastoraal gefokusde teologie weerspieël. “Wie is ek om te oordeel?” – daardie bekende uitspraak oor homoseksuele persone – het die wêreld geskok, nie omdat dit ’n nuwe leer verkondig het nie, maar omdat dit deernis bo dogma geplaas het.

Maar nie almal was tevrede nie. Hy is openlik aangeval deur konserwatiewe kardinale en biskoppe, en selfs beskuldig daarvan dat hy “’n skip sonder ’n roer” lei. Tog het Franciskus onwrikbaar gebly in sy visie van ’n Kerk wat “arm is en vir die armes”.

Hy het die wêreld probeer verenig in gebed en vrede, met ’n besondere fokus op intergodsdiensdialoog, klimaatverandering, en migrante se regte. Hy was ’n globale stem teen die ongeregtighede van armoede, wapengeweld en die doodstraf, en het sy platform gebruik om wêreldleiers aan te moedig tot geregtigheid en solidariteit.

Sy pogings om die seksuele misbruikskandale binne die Kerk aan te spreek, is verwelkom, maar ook gekritiseer. Hy het die dekreet van pontifikale geheimhouding gelig, biskoppe verantwoordbaar gehou, en ’n deursigtige regsproses in die Vatikaan begin – ‘n merkwaardige stap, al was dit vir sommige nie vinnig genoeg nie.

Sy pontifikaat is ook geteken deur oomblikke van stilte en gebed wat die wêreld aangegryp het – soos sy eensame gebed in ’n reënerige, leë Sint Petrusplein tydens die COVID-19-pandemie. Dit was nie net simbolies nie, maar ’n oproep aan mensdom om terug te keer na deernis en samehorigheid.

Pous Franciskus het nie net gepreek oor ’n eenvoudiger Kerk nie – hy het dit geleef. Sy afwysing van mag, titels en luukshede het hom nie net ’n herder van die armes gemaak nie, maar ’n voorbeeld van Christus self in ’n wêreld wat so dikwels gefokus is op mag en status.

In sy afsterwe verloor die wêreld nie net ’n geestelike leier nie, maar ’n man wie se geloof, eenvoud en moed die Kerk en samelewing diep beïnvloed het. Sy nalatenskap is ’n uitnodiging aan elke gelowige om Christus na te volg – nie net in woorde nie, maar in daad, in liefde, en in nederigheid.

Rus in vrede, Pous Franciskus. Jy was regtig “’n herder met die reuk van jou skape.”